Ganesha (ook wel Ganesh of Ganapati Tantra) is in het het hindoeïsme de god met het olifantenhoofd.

Hij is de god van kennis en wijsheid, neemt hindernissen weg en is de beschermer van reizigers.

Zijn voertuig, is een muis of een rat genaamd Mashika. De Hindoes bidden tot Ganesha voor ze aan iets nieuws beginnen, zoals een nieuwe baan of wanneer ze verhuizen. Je treft de afbeeld van Ganesha vaak aan bij de ingang van woningen, voor protectie en geluk.

Ganesha is de zoon van de god Shiva en de godin Parvati, die samen in het Hindoeïsme symbool staan voor de eenheid van alles. Daarbij staat Shiva voor het subjectieve bewuste en Parvati voor het energetische materiële.

Op een dag was Parvati aan het baden, haar zoon Ganesha (toen nog Vinayaka genaamd) hield wacht bij de deur zodat niemand ongewenst de badkamer kon betreden. Plotseling verscheen Shiva na een jarenlange reis van oorlog voeren. Hij wilde de bakamer in maar Vinayaka blokkeerde de deur, omdat Shiva zijn zoon nog nooit had gezien werd hij heel kwaad, trok zijn zwaard en hakte het hoofd van Vinayaka af. Parvati die het geweld hoorde stormde naar buiten en trof daar Shiva en haar zoon zonder hoofd aan. "Wat heb je gedaan zei ze, je hebt je eigen zoon onthoofd! Shiva schrok en keerde zich naar zijn wachten en zei "ga naar buiten en breng mij het eerste hoofd dat je kan vinden" Enkele minuten later kwamen de wachten met het hoofd van een olifant. Shiva plaatste het hoofd weer op zijn zoon en wekte hem weer tot leven. Parvati begiftigde hem met alle machten en krachten vanuit haar goddelijke wezen. 

Er zijn vele verschillende voorstellingen van Ganesha, telkens met andere attributen. Hij wordt meestal afgebeeld met een dikke, blote buik, een roze-oranje huid, een rat aan zijn voeten en natuurlijk een olifantenkop. De rat of muis is zijn persoonlijk vervoermiddel (vahana). Soms heeft hij tussen zijn ogen (boven zijn slurf) een symbool dat op een "3" gelijkt, het symbool voor Om of Aum: de klank (vibratie) waaruit het heelal is ontstaan.

Ganesha zou de Mahabharata hebben opgeschreven.

Ganesha staat altijd aan het begin van iets, een eerste impuls.